Avgi
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΑ ΒΙΣΚΑΔΟΥΡΑΚΗ
Πρόσφατα, το United Nations Development Programme (UNDP) εξέδωσε την Έκθεση με τίτλο «Αίροντας τα εμπόδια: Ανθρώπινη κινητικότητα και ανάπτυξη». Η Έκθεση αναφέρεται στη μετανάστευση και την ανάδειξή της σε παράγοντα οικονομικής ανάπτυξης. Με δεδομένο ότι οι ανεπτυγμένες χώρες αντιδρούν στην υποδοχή πρόσθετου μεταναστευτικού πληθυσμού, η Έκθεση προτείνει την εφαρμογή της εποχικής και κυκλικής μετανάστευσης, ως ρύθμιση της κινητικότητας, ούτως ώστε αυτή να είναι ωφέλιμη για τις χώρες αποστολής και υποδοχής. Για τους ήδη διαμένοντες μετανάστες στις ανεπτυγμένες χώρες, η Έκθεση προτείνει τη σταδιακή νομιμοποίησή τους. Τέλος, εκτεταμένη είναι η αναφορά στην οικονομική κρίση και η Έκθεση σκιαγραφεί τους μετανάστες, ως υποκείμενα που μπορούν να αξιοποιηθούν ώστε η παγκόσμια οικονομία να ανακάμψει. Εμείς μιλήσαμε με τη διευθύντρια του Γραφείου για την Ανθρώπινη Ανάπτυξη του ΟΗΕ.
Ο πολιτικός προσανατολισμός της Έκθεσης του UNDP «Αίροντας τα εμπόδια: Ανθρώπινη κινητικότητα και ανάπτυξη» είναι προοδευτική, καθώς περιλαμβάνει και ρεαλιστικές προτάσεις. Πιστεύετε ότι ο ίδιος προσανατολισμός θα πρέπει να διέπει τις πολιτικές των κυβερνήσεων των κρατών-μελών της Ε.Ε.;
Εμείς σίγουρα προσδοκούμε ότι οι εισηγήσεις μας θα επηρεάσουν τις πολιτικές των κρατών-μελών της Ε.Ε. Γι’ αυτό τον λόγο βρεθήκαμε στο Παγκόσμιο Φόρουμ για τη Μετανάστευση και την Ανάπτυξη. Οι προτάσεις, που περιγράφονται στην Έκθεση, είναι όλες εφικτές, αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση για την εφαρμογή τους. Η Έκθεση, λοιπόν, προτείνει, πρώτον, να ανοίξουν οι δρόμοι εισόδου για περισσότερους εργαζόμενους σε θέσεις εργασίας που είναι διαθέσιμες. Δεύτερον, να διασφαλιστούν τα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Τρίτον, να μειωθεί το κόστος διεκπεραίωσης της διαμονής για τους μετανάστες. Τέταρτον, να προωθηθούν τα προγράμματα που θα συντείνουν στην κατάργηση των κοινωνικών διαχωρισμών και θα ωφελούν τις χώρες υποδοχής και τους μετανάστες. Πέμπτον, οι χώρες προέλευσης να εντάξουν τη μετανάστευση στις αναπτυξιακές στρατηγικές που πρόκειται να εφαρμόσουν.
Στην Έκθεση του UNDP αναφέρεται ότι η εφικτή λύση διαχείρισης του μεταναστευτικού πληθυσμού είναι η εποχική και η κυκλική ελεγχόμενη μετανάστευση από τις αναπτυσσόμενες χώρες προς τις ανεπτυγμένες. Ωστόσο, αυτό θα συνοδεύεται από την μη νομιμοποιημένη μετανάστευση, η οποία ήδη είναι εκτεταμένη. Ακόμη κι αν αυτό το μέτρο εφαρμοστεί, οι κυβερνήσεις των κρατών - μελών της Ε.Ε. είναι διατεθειμένες να αποδεχθούν ένα νέο μεταναστευτικό κύμα, δεδομένου ότι στα κράτη-μέλη ήδη ζουν μετανάστες σε καθεστώς παρανομίας;
Τα σχέδια για την κυκλική μετανάστευση έχουν ήδη διερευνηθεί σε πολλές χώρες, με σκοπό να επεκταθεί ο σχεδιασμός σε τομείς όπως είναι ο αγροτικός και ο τουριστικός. Η διαβούλευση μεταξύ των κοινωνικών εταίρων με άξονα τις ελάχιστες εγγυήσεις στον μισθό, την προστασία της υγείας και ασφάλειας, τη λήψη αναγκαίων μέτρων για να επαναληφθεί η είσοδος των μεταναστών, αποτελούν βασικά στοιχεία, όταν σχεδιάζουμε και εφαρμόζουμε τέτοιου τύπου αλλαγές. Η κυκλική μετανάστευση εφαρμόζεται επιτυχώς για δεκαετίες στον Καναδά. Στη Ν. Ζηλανδία και στην Αυστραλία έχει εισαχθεί πρόσφατα.
Ταυτόχρονα, εμείς πιστεύουμε ότι οι μετανάστες, που ζουν και εργάζονται σε μια χώρα για πολύ χρόνο, είναι αναμενόμενο να προσδοκούν να μείνουν μόνιμα. Είναι σημαντικό, βέβαια, να εξασφαλίζεται η μονιμότητα, διαφορετικά αυτοί οι άνθρωποι θα παραμένουν σε καθεστώς παρανομίας.
Ο αριθμός των παράνομα διαμενόντων στην Ε.Ε. είναι συχνά διογκωμένος από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Οι ακριβέστερες εκτιμήσεις αποδίδουν ποσοστό χαμηλότερο από το 2% του συνολικού πληθυσμού. Όταν μιλάμε για ήδη διαμένοντες σε καθεστώς παρανομίας, πρέπει να μην ξεχνούμε ότι οι περισσότεροι μετανάστες συνεισφέρουν στην οικονομία και αυξάνουν τις θέσεις εργασίας στις χώρες υποδοχής. Δεν εκτοπίζουν το εγχώριο εργατικό δυναμικό από την αγορά εργασίας. Απεναντίας, βελτιώνουν τους ρυθμούς των επενδύσεων και ενθαρρύνουν τις επιχειρηματικές πρωτοβουλίες. Επιπλέον, η αντίληψη ότι οι μετανάστες επιβαρύνουν τις κοινωνικές υπηρεσίες δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. πρέπει να είναι προετοιμασμένα να αποδεχθούν την μεταναστευτική εισροή, καθώς η δημογραφική τάση δείχνει ότι ο πληθυσμός της Ευρώπης συρρικνώνεται και γηράσκει. Έτσι, φαίνεται ότι θα αυξηθεί υπερβολικά η ζήτηση για εργατικό δυναμικό και ειδικά σε χαμηλής εξειδίκευσης θέσεις, οι οποίες θα πρέπει να καλυφθούν. Η μετανάστευση είναι μια καλή ευκαιρία, εάν την θεωρήσουμε μέσα από αυτό το πλαίσιο.
Όπου υπάρχουν αποθέματα των μη νομιμοποιημένων μεταναστών, η εμπειρία έχει αποδείξει ότι η σταδιακή νομιμοποίηση μπορεί να προσφέρει τα καλύτερα μέσα για την εξισορρόπηση των στόχων των χωρών υποδοχής. Η σταδιακή νομιμοποίηση εξασφαλίζει στους μη νομιμοποιημένους μετανάστες με προσωρινή άδεια να ζήσουν και να εργαστούν στη χώρα υποδοχής για μια ορισμένη περίοδο, η οποία μπορεί να επεκταθεί ή να την μετατρέψουν σε μόνιμη, εφ’ όσον πληρούνται ποικιλία κριτηρίων (γνώση της γλώσσας, σταθερή απασχόληση και πληρωμή φόρων). Δεν υπάρχει εξ αρχής αμνηστία γι' αυτούς τους ανθρώπους, αλλά μια άδεια κατά περίπτωση, για να μετατραπεί το καθεστώς διαμονής σε μόνιμο. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν εφαρμόσει κάποια προγράμματα νομιμοποίησης με ποικίλους βαθμούς επιτυχίας.
Ωστόσο, περισσότερο από τη διαχείριση των μεταναστών εκ των προτέρων, διαμέσου της νομιμοποίησής τους, θα ήταν καλύτερο να προχωρήσουμε σε ένα σύστημα όπου θα αναγνωρίζεται η ζήτηση του εργατικού δυναμικού, τα δικαιώματα θα είναι διασφαλισμένα, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να ζήσουν και να εργαστούν σε καθεστώς νομιμότητας. Αυτό πρέπει να τίθεται και στα ενδιαφέροντα των χωρών αποστολής και στους ίδιους τους μετανάστες.
Η παγκόσμια οικονομική κρίση θέτει σε κίνδυνο την οικονομική ανάπτυξη για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Επιπλέον, το πρόγραμμα για την αποφυγή της επισιτιστικής κρίσης αντιμετωπίζει προβλήματα. Πώς οι αναπτυγμένες χώρες προτίθενται να βοηθήσουν αυτούς τους ανθρώπους στις χώρες τους, ώστε να μην επιλέξουν να μεταναστεύσουν;
Η μεταναστευτική κίνηση, που διαρκώς επεκτείνεται, είναι αναπόφευκτη. Ταυτόχρονα, η ανάπτυξη σε αυτές τις χώρες μπορεί να δημιουργήσει περισσότερες ευκαιρίες, να επεκτείνει τις επιλογές, που θα είναι ανοικτές στους ανθρώπους. Αυτό που πρέπει να γίνει είναι η ανάπτυξη των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των υποδομών.
Πολλοί μετανάστες παρέχουν σημαντική υποστήριξη στις οικογένειές τους, που βρίσκονται στην πατρίδα τους. Η Έκθεση έχει αναδείξει ότι τα εμβάσματα προς τις αναπτυσσόμενες χώρες αντιστοιχούν στο τετραπλάσιο της συνολικής επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας.
Είναι γεγονός, όμως, ότι η ύφεση έχει αποθαρρύνει τις προσπάθειες των ανεπτυγμένων χωρών να βοηθήσουν τις αναπτυσσόμενες. Ωστόσο, η θέση μας για τη θεραπεία από την ύφεση των ανεπτυγμένων χωρών είναι ότι πρέπει να ολοκληρωθούν και να επεκταθούν οι δεσμεύσεις στην Εξωτερική Αναπτυξιακή Βοήθεια και να τεθούν οι εγγυήσεις της επιτυχίας των Στόχων της Χιλιετηρίδας και των άλλων αναπτυξιακών προγραμμάτων, που θα μας ωφελήσουν όλους. Ένα άλλο μέτρο, το οποίο συχνά αναφέρεται, είναι η κατάργηση των μεγάλων αγροτικών επιδοτήσεων στην Ευρώπη, οι οποίες απ’ ευθείας καταστρέφουν τις προοπτικές των αναπτυσσόμενων χωρών και εκτιμάται ότι κοστίζουν ποσά ίσα με το τετραπλάσιο του συνολικού ποσού της Εξωτερικής Αναπτυξιακής Βοήθειας.
Η παγκόσμια οικονομική κρίση έχει αυξήσει τα ποσοστά της ανεργίας παγκοσμίως. Ο ΟΟΣΑ αναφέρει ότι ο μέσος όρος της ανεργίας στα κράτη - μέλη της Ε.Ε. θα πλησιάσει και ίσως να ξεπεράσει το 10%. Οι μετανάστες, ακόμη κι αν απασχολούνται σε θέσεις με χαμηλές δεξιότητες ή με μειωμένο ωράριο, συνεισφέρουν στο ΑΕΠ στις χώρες όπου ζουν, όπως και στο ΑΕΠ των χωρών καταγωγής με την αποστολή εμβασμάτων. Η παγκόσμια ύφεση επενεργεί δραματικά. Υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτοί οι μετανάστες τελικά επιστρέφουν στις χώρες καταγωγής τους;
Η οικονομική κρίση φέρνει κακές ειδήσεις για τους μετανάστες. Οι εργοδότες απευθύνονται στους μετανάστες, όταν αυτοί αντιμετωπίζουν έλλειψη εργατικού δυναμικού, αλλά τους απολύουν πρώτους κατά τη διάρκεια της ύφεσης. Αυτά δείχνει η τάση της ανεργίας στην Ευρώπη.
Πρακτικά, η επιστροφή των μεταναστών στις χώρες καταγωγής εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Όσοι έχουν εξασφαλίσει νόμιμο καθεστώς επιλέγουν την επιστροφή, επειδή αισθάνονται ότι θα έχουν τη δυνατότητα να μεταναστεύσουν ξανά, όταν οι συνθήκες θα έχουν βελτιωθεί. Φαίνεται ότι επιστροφές δεν έχουν ακόμη μαζικό χαρακτήρα λόγω της ύφεσης. Ωστόσο, η εισροή μεταναστευτικού πληθυσμού, για παράδειγμα, από το Μεξικό στις ΗΠΑ φαίνεται να έχει μειωθεί σημαντικά. Το συνολικό ποσό των εμβασμάτων έχει μειωθεί κατά 7%, όπως αναφέρει η Παγκόσμια Τράπεζα, αλλά αυτό δεν συμβαίνει για όλες τις χώρες.
Η Έκθεση επιχειρηματολογεί ότι οι κυβερνήσεις των χωρών αποστολής πρέπει να εξετάζουν το ζήτημα της μεταναστευτικής πολιτικής πέρα από την πρόσφατη οικονομική κρίση. Επιπλέον, πρέπει να αρχίσουν να τοποθετούν τις χώρες τους σε διαδικασία ανάκαμψης διαμέσου δομικών αλλαγών, να απελευθερώσουν και να απλοποιήσουν κανονικούς δίαυλους για εργάτες, που θα καλύπτουν θέσεις εργασίας, όπου προκύπτουν, ταυτόχρονα με την εξασφάλιση των δικαιωμάτων των μεταναστών. Βλέπουμε την πρόσφατη ύφεση της οικονομίας ως μια ευκαιρία να εξετάσουμε το πεδίο εφαρμογής για μια νέα διαχείριση του μεταναστευτικού πληθυσμού, ώστε να ωφεληθούν οι εργαζόμενοι στη χώρα τους και στο εξωτερικό και να αποφευχθεί ο αντι-μεταναστευτικός προστατευτισμός.
Return to the list <<<<<
